Bab 5: Bumi

5.1 Komponen Sfera Bumi

Bumi terdiri daripada empat komponen utama yang saling berinteraksi, iaitu Litosfera, Hidrosfera, Atmosefera, dan Biosfera.

4 Komponen Utama Bumi:

• Litosfera: Lapisan luar bumi yang keras dan padal, merangkumi kerak bumi dan bahagian atas mantel. Mengandungi pelbagai jenis batuan dan tanih.
• Hidrosfera: Meliputi semua bahagian air di bumi seperti laut, lautan, sungai, tasik, air tanah, dan litupan ais. Air meliputi kira-kira 71% daripada permukaan bumi.
• Atmosfera: Lapisan udara yang menyelubungi bumi. Mengandungi pelbagai jenis gas, wap air, dan debu.
• Biosfera: Kawasan yang dihuni oleh semua hidupan (manusia, haiwan, dan tumbuh-tumbuhan). Melibatkan bahagian bawah atmosfera, permukaan litosfera, dan hidrosfera.

5.2 Struktur Bumi

Bumi mempunyai tiga lapisan utama, iaitu Kerak Bumi, Mantel, dan Teras Bumi.

• Kerak Bumi: Lapisan yang paling luar dan paling nipis. Terdiri daripada dua bahagian:
  • Sial (Silikon & Aluminium): Kerak benua (lebih tebal dan kurang mampat).
  • Sima (Silikon & Magnesuim): Kerak lautan (lebih nipis dan lebih mampat).
• Mantel: Lapisan di bawah kerak bumi yang merangkumi kira-kira 82% daripada isi padu bumi. Mempunyai suhu yang sangat tinggi dan sebahagiannya terdiri daripada batuan separa cair (astenosfera).
• Teras Bumi: Lapisan paling dalam dan paling panas. Terbahagi kepada dua:
  • Teras Luar: Berbentuk cecair (mengandungi besi dan nikel cair).
  • Teras Dalam: Berbentuk pepejal akibat tekanan yang sangat tinggi.

5.3 Benua, Lautan, Laut Utama, dan Selat

Permukaan bumi terdiri daripada kawasan daratan (benua) dan kawasan perairan (lautan, laut, dan selat).

1. 7 Benua di Dunia:

• Benua Asia: Benua terbesar di dunia.
• Benua Afrika: Benua kedua terbesar di dunia.
• Benua Amerika Utara: Benua ketiga terbesar di dunia.
• Benua Amerika Selatan: Terletak di Hemisfera Barat.
• Benua Antarktika: Benua di kutub selatan yang diliputi ais tebal.
• Benua Eropah: Terletak di utara Benua Afrika.
• Benua Australia: Benua terkecil di dunia.

2. Lautan dan Perairan Utama:

• Lautan Pasifik: Lautan terbesar dan terdalam di dunia.
• Lautan Atlantik: Lautan kedua terbesar di dunia.
• Lautan Hindi: Lautan ketiga terbesar.
• Lautan Selatan: Lautan yang mengelilingi Benua Antarktika.
• Lautan Artik: Lautan terkecil dan terdingin di kutub utara.
• Laut China Selatan & Laut Sulu: Laut utama berdekatan Malaysia.
• Selat Melaka: Selat terpanjang di dunia yang memisahkan Semenanjung Malaysia dengan Pulau Sumatera.
• Selat Tebrau: Memisahkan Johor dengan Singapura.

5.4 Kesan Pergerakan Kerak Bumi

Kerak bumi sentiasa bergerak disebabkan oleh plat-plat tektonik dan arus perolakan di lapisan mantel.

Dua Bentuk Pergerakan Utama:

• Hanyutan Benua (Pencapahan/Pemuatan Plat):
  • Pemisahan atau pertembungan plat tektonik yang membentuk gunung lipat, jurang lautan, dan pembentukan benua baharu.
  • Pangaea: Daratan tunggal raksasa berjuta-juta tahun dahulu sebelum terpisah menjadi benua-benua hari ini.
• Kesan Pembentukan Bentuk Muka Bumi:
  • Gempa Bumi: Gegaran kuat akibat pelepasan tenaga secara tiba-tiba dari plat tektonik.
  • Tsunami: Ombak gergasi hasil daripada gempa bumi di dasar laut.
  • Gunung Berapi: Letusan magma dari lapisan mantel ke permukaan bumi.